ΑΡΧΙΚΗ
ΕΙΣΑΓΩΓΗ
ΚΑΛΛΙΤΕΧΝΙΚΗ & ΕΡΕΥΝΗΤΙΚΗ ΔΗΛΩΣΗ
ΒΙΟΓΡΑΦΙΚΟ
CONTACT
Humanfungi - 2008
Petri Diam 40 cm
Το Humanfungi αποτελεί μια οπτική φαντασίωση του μολυσμένου ζωτικού μας χώρου και του πλανητικού περιβάλλοντος. Ο άνθρωπος εμφανίζεται μεταφορικά ως ένας οργανισμός που εξαπλώνεται πάνω στη Γη, καταλαμβάνει χώρο, καταναλώνει τους διαθέσιμους πόρους και μεταβάλλει το υπόστρωμα που καθιστά δυνατή την ίδια του την ύπαρξη.
Η εικόνα, ωστόσο, δεν κατασκευάζεται αποκλειστικά από τον καλλιτέχνη. Ζωντανές καλλιέργειες μυκήτων αναπτύσσονται πάνω σε διηθητικό χαρτί και συμμετέχουν ενεργά στη διαμόρφωση του έργου. Η ανάπτυξη, η εξάπλωση, η αποίκηση και η φθορά δεν αναπαρίστανται· συμβαίνουν πραγματικά μέσα στο ίδιο το εικαστικό πεδίο. Το βιολογικό υλικό παύει έτσι να αποτελεί απλώς μέσο και αποκτά τον ρόλο ενός μη ανθρώπινου συντελεστή της εικόνας.
Καθώς οι αποικίες των μυκήτων αναπτύσσονται μέσα στις κυκλικές επιφάνειες, η μικροσκοπική και η πλανητική κλίμακα αρχίζουν να συγχέονται. Μια καλλιέργεια μπορεί να διαβαστεί ταυτόχρονα ως μικροβιολογικός κόσμος και ως εικόνα ενός ολόκληρου πλανήτη. Το μικρό γίνεται μεγάλο και το τοπικό πλανητικό: η συμπεριφορά μιας αποικίας μετατρέπεται σε μεταφορά της ανθρώπινης παρουσίας πάνω στη Γη.
Η αναλογία ανθρώπου και μύκητα δεν αποδίδει στους μύκητες μια εγγενώς καταστροφική φύση. Αντίθετα, χρησιμοποιεί τη μορφολογία της αποικιακής εξάπλωσης για να θέσει ένα ερώτημα σχετικά με τον Homo sapiens: τι συμβαίνει όταν ένας οργανισμός διαθέτει την ικανότητα να εξαπλώνεται και να μετασχηματίζει το περιβάλλον του ταχύτερα από όσο μπορεί να αντιληφθεί τις συνέπειες αυτής της μεταβολής;
Το Humanfungi μετατοπίζει έτσι το βλέμμα από την ιδέα του ανθρώπου ως κυρίαρχου και εξωτερικού παρατηρητή της φύσης προς την εικόνα του ανθρώπου ως ενός ακόμη βιολογικού πληθυσμού μέσα σε ένα σύνθετο οικοσύστημα. Η ίδια ικανότητα που του επέτρεψε να κυριαρχήσει πάνω στο περιβάλλον του μπορεί να μετατραπεί σε μηχανισμό υπονόμευσης των συνθηκών που εξασφαλίζουν την επιβίωσή του.
Βιολογικό υλικό / Biological Material
Το έργο πραγματοποιήθηκε με καλλιέργεια μυκήτων πάνω σε διηθητικό χαρτί, σε συνεργασία με το Τμήμα Βιολογίας, Τομέα Οικολογίας και Ταξινομικής, του Εθνικού και Καποδιστριακού Πανεπιστημίου Αθηνών.
Τα στελέχη των μυκήτων που χρησιμοποιήθηκαν στο έργο ανήκουν στο Βασίλειο των Μυκήτων (Fungi). Πρόκειται για ελληνικά στελέχη, προερχόμενα από απομονώσεις της ερευνητικής μυκητολογικής ομάδας του Τμήματος Βιολογίας του Πανεπιστημίου Αθηνών, κατατεθειμένα στη Συλλογή Καλλιεργειών Μυκήτων ATHUM.
1. Chaetomium sp.
Είδος του γένους Chaetomium, που ανήκει στους Ασκομύκητες. Τα περισσότερα είδη του γένους έχουν κοσμοπολιτική εξάπλωση και αναπτύσσονται σε ποικίλα υποστρώματα, τόσο στη φύση όσο και σε εσωτερικούς χώρους, κυρίως σε υλικά που περιέχουν κυτταρίνη, όπως φυτικά υπολείμματα, χαρτί και υφάσματα. Παρουσιάζουν κυτταρινολυτική δραστηριότητα, ενώ ορισμένα είδη παράγουν μυκοτοξίνες ή μπορεί να είναι παθογόνα για τον άνθρωπο. Το γένος είναι σχετικά κοινό στην Ελλάδα.
2. Penicillium chrysogenum
Ένα από τα πιο κοινά είδη του γένους Penicillium παγκοσμίως. Ανήκει στους αναμορφικούς μύκητες και αναπτύσσεται σε μεγάλη ποικιλία υποστρωμάτων, τόσο στη φύση όσο και σε εσωτερικούς χώρους, όπως το έδαφος και τα τρόφιμα. Τα αερομεταφερόμενα σπόριά του μπορούν να προκαλέσουν αλλεργικές αντιδράσεις στον άνθρωπο. Στελέχη του παράγουν πενικιλίνη καθώς και κυτταρινολυτικά ένζυμα. Είναι πολύ κοινό είδος στην Ελλάδα.
3. Eurotium amstelodami
Ανήκει στους Ασκομύκητες. Απαντά κυρίως σε τροπικές και υποτροπικές περιοχές, αλλά και σε εύκρατες. Πρόκειται για ξηρόφιλο είδος που μπορεί να αναπτύσσεται στο έδαφος, καθώς και σε αποξηραμένα αποθηκευμένα τρόφιμα και δημητριακά με χαμηλή υδατική ενεργότητα. Είναι σπάνιο είδος στην Ελλάδα.
Συνεργασία για την υλοποίηση
Το Humanfungi πραγματοποιήθηκε με την καθοριστική συμβολή του Δρ. Κωνσταντίνου Βοργιά, τότε Καθηγητή του Τμήματος Βιολογίας, Τομέα Βιοχημείας και Μοριακής Βιολογίας, ο οποίος υποστήριξε την ιδέα και συνέβαλε ουσιαστικά στην προώθηση και την υλοποίησή της.
Η ανάπτυξη του βιολογικού υλικού πραγματοποιήθηκε με τη συνεργασία της Δρ. Ζαχαρούλας Γκόνου-Ζάγκου, τότε επιστημονικής συνεργάτιδας του Τμήματος Βιολογίας, Τομέα Οικολογίας και Ταξινομικής, του Εθνικού και Καποδιστριακού Πανεπιστημίου Αθηνών, η οποία ανέπτυξε τις αποικίες των μυκήτων που χρησιμοποιήθηκαν στο έργο και παρείχε την απαραίτητη τεχνική και επιστημονική υποστήριξη.